Neden Soğuk Hava Depomuz "Çevre Dostu” Olmasın?
Soğuk hava depoları, kaliteyi koruyarak ve raf ömürlerini uzatarak yiyecekleri, ilaçları, kanı, filmleri vb. ürünleri korumak içindir. Tüm operasyon; inşaat, tesis ve makinelerin, depolanan malların ve işçilerin, müşterilerin ve ziyaretçilerin emniyetlerini güvence altına alarak, yeterli eğitime sahip personel tarafından, uygun ve doğru bir şekilde yerine getirilmelidir.
Soğuk hava depoları için başlıca işletme giderleri, enerji faturalarıdır. Bu nedenle, soğuk hava depolarının işleyişinde her seviyede bir "enerji tasarruf kültürü" benimsenmesi zorunludur.
Dış ortam sıcaklığında gelen taze ürünleri depoya koymak için sabahın erken saatlerini tercih etmek, soğuk gece havasının etkisinden yararlanmak iyi bir uygulamadır.
Günümüzde, 'Yeşil Proje' kavramı tüm dünyadaki organizatörlerin, tasarımcıların, mühendislerin ve yöneticilerin dikkatini çekmektedir. Bu yüzden 'Yeşil Soğuk Hava Depoları' kavramını hayata geçirmek hedeflenmeli, bunun için de yüksek enerji verimliliğine sahip, sağlam ve güvenilir teknolojiler kullanılmalıdır.
Soğuk Hava Depolarında Enerji Verimliliği İçin Önemli Hususlar
Soğuk hava depolarında sağlam, güvenilir ve enerji verimli çalışmayı sağlamak için bazı önemli hususlar aşağıda belirtilmiştir:
- Bina tasarımı minimum dış yüzey alanı/hacim oranına sahip olmalıdır.
- Minimum güneş ısısı kazanımı sağlayacak bina tasarımı yapılmalıdır. Batı ve Güney cephesine ağaç dikerek gölgeler oluşturmak yararlı olabilir. Hava sızmasına (infiltrasyon ısısı) bağlı soğutma yükünü azaltmak için kapılar, depoların gölgeli ve rüzgâr akımına ters cephelerine yerleştirilmelidir.
- Kapılardan hava geçişini azaltmak için esnek plastik şerit perde kullanılması, önerilmektedir.
- Soğuk odalara, borulara, akümülatörlere minimum ısı ve buhar iletimi sağlamak üzere buhar bariyerli, iyi tasarlanmış ısı yalıtımı uygulanmalıdır.
- Soğutma sistemlerinde Ozon Delme Potansiyeli (ODP) sıfır ve Küresel Isınma Değeri (GWP) düşük çevre dostu soğutucu akışkanlar kullanılmalıdır.
- Yağmur suyu toplama sisteminin kurulması ve kondenserler/soğutma kuleleri için mümkün olan yerlerde geri dönüşümlü su kullanımı uygulamaları yapılmalıdır.
- Soğutma sistemi mümkün olan en iyi enerji verimliliğini sağlamak üzere tasarlanmalıdır. Kompresörler, kapasite kontrolüne sahip olmalıdır. Optimum verimlilikle çalışmayı sağlamak için kısmi yüklerde bile verimli çalışabilen kompresörler tercih edilmelidir.
- Enerji tüketimini azaltmak için HFC kullanan sistemlerde hava soğutmalı kondenser için adyabatik olarak ön soğutulmuş hava, amonyaklı sistemler için de evaporatif kondenser kullanılmalıdır. Evaporatör fanları enerji verimli olmalıdır. Fan ve pompa motorları için Frekans Konvertörleri (Variable Frequency Devices-VFD) kullanılması önerilir.
- Eğer kazançlı bir şekilde kullanılabilecekse, sıcak su üretmek için atık ısı geri kazanım uygulamaları yapılmalıdır.
- Soğuk odalarda enerji verimli aydınlatma, yani aynı aydınlatmayı sağlayan ve daha az enerji harcayan/tüketen lambaların kullanılması tercih edilmelidir. Acil durum aydınlatma ve alarmları mutlaka tesis edilmelidir.
- Solar fotovoltaik aydınlatma gibi yenilenebilir enerji sistemlerinin kullanımı önerilmelidir.
- Sistem, sıcaklık ve kapasite kontrolleri ile soğutucu akışkan debisini ayarlayan yeterli kontrol sistemleri tesis edilmelidir.
- Personelin ve depolanan malların güvenliğini göz önünde bulundurarak güvenli ve verimli yükleme/boşaltma ve istifleme uygulamalarını kolaylaştıracak tesis tasarımı yapılmalıdır.
Kaynak: Soğuk Depolamanın Temelleri, Arvind Surange, Çevirenler, Prof. Dr. Ayhan Onat, Doç. Dr. Deniz Yılmaz, Dr. Kadir İsa , Sayfa 65-66
